Giúp học sinh thạo kỹ năng chuẩn bị bài ở nhà môn Ngữ văn

Kỹ năng đọc, trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa

Tri thức được đưa vào sách giáo khoa có tính tinh giản, cô đọng, súc tích phong phú. Để giúp học sinh có phương pháp tự học, tự nghiên cứu, giáo viên cần có những định hướng cho học sinh trong các hoạt động tiếp xúc với sách giáo khoa, tập trung các em biết gia công tìm tòi, sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức.

Khi đọc sách giáo khoa, học sinh cần thực hiện các công việc sau: Đọc âm vang và cả đọc thầm để tưởng tượng; đọc và ghi lại những cảm nhận, những ấn tượng ban đầu về tác phẩm; đọc để tìm nội dung chính, xác định những kiến thức cơ bản trọng tâm.

Với công việc soạn bài, trước hết và quan trọng nhất vẫn là trả lời câu hỏi ở phần Hướng dẫn học bài; trong đó hướng vào những ý trọng tâm, câu hỏi trọng tâm. Điều này rất có ích trong việc đọc văn bản trên lớp.

Muốn làm được điều này giáo viên phải có đầu tư suy nghĩ trước một bước. Chẳng hạn, soạn bài “Hai đứa trẻ” (Thạch Lam), giáo viên yêu cầu học sinh chú ý và trả lời kỹ những vấn đề sau: Anh (chị) có ấn tượng sâu sắc với nhân vật nào,vơí chi tiết nghệ thuật nào trong truyện Hai đứa trẻ? Vì sao?

Kỹ năng lập graph, dàn ý khái quát bài học

Từ những hiểu biết của bản thân, học sinh tự lập thành sơ đồ, thành dàn ý theo suy nghĩ của mình. Ghi chép tóm tắt những gì và như thế nào là phụ thuộc vào hiểu biết và kinh nghiệm của từng người.

Một số cách ghi tóm tắt học sinh có thể dùng trong khi học môn Ngữ văn như: Trình bày dưới dạng dàn bài; trình bày dưới dạng bảng biểu; trình bày dưới dạng sơ đồ…

Phân công từng vấn đề cụ thể cho từng nhóm học sinh

Sau kết thúc một giờ học, giáo viên thường dặn dò học sinh về nhà học bài và chuẩn bị bài mới cho giờ học tiếp theo. Vì vậy, tổ chức phân công vấn đề cho học sinh chuẩn bị trước là bước đệm rất quan trọng cho bài học mới đạt kết quả.

Để làm việc này có chất lượng giáo viên phải thực hiện những bước sau: Giáo viên chuẩn bị trước các vấn đề; chia nhóm; phân công vấn đề cụ thể cho từng nhóm. Giáo viên dành khoảng 5 phút cuối mỗi giờ học để làm việc này.

Chẳng hạn khi dạy bài “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân, ngoài việc học sinh chuẩn bị bài theo phần hướng dẫn trong sách giáo khoa, giáo viên có thể chuẩn bị trước các vấn đề sau giao cho học sinh và yêu cầu mỗi nhóm phải chuẩn bị kĩ phần việc của nhóm mình:

Phong cách tài hoa uyên bác của Nguyễn Tuân qua truyện ngắn Chữ người tử tù?Thông qua phân tích nhân vật Quản ngục trong Chữ người tử tù hãy làm rõ quan điểm về cái Đẹp và thái độ đề cao “thiên lương”của Nguyễn Tuân. Phân tích ý nghĩa của những tương phản trong đoạn tả cảnh Huấn Cao cho chữ trong nhà giam…

Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm, mỗi nhóm đều có nhóm trưởng, nhóm phó để đôn đốc các thành viên và chịu trách nhiệm chung cho cả nhóm của mình.

Nếu làm công việc này một cách đều đặn và tâm huyết thì khả năng tự học tự nghiên cứu của học sinh sẽ được nâng cao. Đây cũng là một trong những hình thức tốt để nâng cao chất lượng dạy học tác phẩm văn chương ở trường phổ thông.

Ưu điểm của cách làm này là tiết kiệm thời gian khi lên lớp, phát huy được cách học hợp tác, vấn đề trọng tâm của bài học sẽ được mổ xẻ một cách sâu sắc hơn.

Tuy nhiên, điều quan trọng khi thực hiện điều này, giáo viên phải nắm sát đối tượng để khuyến khích, động viên một cách kịp thời, chân thành kể cả học sinh làm tốt và học sinh chưa làm tốt

Sưu tầm, khai thác nguồn tài liệu học tập

Ngoài sách giáo khoa, tài liệu học tập cho môn Ngữ văn vô cùng phong phú. Đây là phương tiện rất cần thiết đối với người học văn.

Ngoài các loại sách tham khảo, học sinh có thể tìm thấy những tài liệu về văn học trên các báo, tạp chí văn học, internet…

Để giúp học sinh tìm và sử dụng tài liệu vào việc chuẩn bị bài cho giờ đọc Văn, giáo viên cần giới thiệu cụ thể tên sách tham khảo, các bài viết, tài liệu có liên quan trực tiếp đến bài học; hướng dẫn học sinh tìm sách, tài liệu tham khảo ở thư viện trường, nhà sách trên địa bàn, ở thầy cô giáo…

Giáo viên cũng có thể cung cấp cho học sinh một số địa chỉ trên mạng internet để tự tìm tài liệu, sử dụng trong học tập.

Sau đó, hướng dẫn học sinh xử lí tài liệu bằng cách: Đọc kĩ, tóm tắt ý chính, tách nội dung liên quan để minh họa cho bài học.

Tóm lại, để giúp học sinh học tốt môn Ngữ văn trong nhà trường THPT, giáo viên phải hướng dẫn, và quan trọng hơn là xây dựng ở các em ý thức, thói quen đi tìm tài liệu liên quan đến bài học.

Điều này rất quan trọng đối với việc bổ trợ thêm kiến thức, bồi dưỡng niềm say mê đọc sách, rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc khoa học cho học sinh khi đứng trước một vấn đề cần giải quyết.

Theo Giaoducthoidai