Các tuyến phố mới Hà Nội: Thiếu quy hoạch sau giải phóng mặt bằng

Để chấm dứt tình trạng lộn xộn trong kiến trúc mặt phố, xây dựng đô thị văn minh rất cần quy hoạch đồng bộ các tuyến đường và dải đất hai bên đường để đảm bảo “đường ra đường, phố ra phố”, đáng “đồng tiền bát gạo” đã  bỏ ra mở đường như cách làm đã thành công của TP. Đà Nẵng. Trước đây, Hà Nội cũng quy hoạch theo phương thức này khi nghiên cứu dự án mở đường Trần Khát Chân, nhưng do việc quản lý xây dựng theo quy hoạch chưa được kiểm soát chặt nên cuối cùng mong muốn vẫn chỉ… nằm trên bản vẽ.

Phát triển đô thị hai bên đường, mỗi bên 50m

Nguyên kiến trúc sư trưởng T. Hà Nội, TS. Đào Ngọc Nghiêm cho biết, Luật Thủ đô có hiệu lực từ tháng 7/2013 tạo cho Hà Nội một cơ chế đặc biệt là khi mở đường phải đồng thời nghiên cứu hai bên tuyến đường đó. Tùy theo khu vực mà có thể lấy từ chỉ giới đỏ vào thêm 50m hoặc 100m. Đặc biệt khi giải phóng mặt bằng, ngoài việc giải phóng trong ranh giới tuyến đường thì nên giải phóng cả không gian hai bên tuyến đường đó để đảm bảo xây dựng.

Khi tiến hành mở rộng đến đâu thì trong luật đã giao quyền cho HĐND phê duyệt từng trường hợp để UBND ra quyết định thực hiện. Đây là cơ chế đặc thù và tạo điều kiện thuận lợi cho Hà Nội, nhưng thời gian cứ trôi, còn chúng ta vẫn chưa làm được và để lại hệ quả nhà “siêu mỏng siêu méo” “trơ gan cùng tuế nguyệt”.

TS Đào Ngọc Nghiêm nhấn mạnh: "Mở đường đã xác định chỉ giới thì việc phát hiện những mảnh đất méo, mỏng rất thuận lợi. Như thế, chúng ta cũng có thể điều chỉnh chức năng sử dụng đất. Giải quyết vấn đề nhà “siêu mỏng, siêu méo” khi nhà đã được xây dựng kiên cố, người dân đã ổn định sẽ rất khó khăn. Hơn nữa, sau khi giải phóng mặt bằng, giá trị đất mặt phố tăng lên chóng mặt. Phương pháp xử lý hiện trạng này vẫn chỉ khơi khơi phía trên, trong khi gốc rễ của vấn đề là ở quy hoạch sau giải phóng mặt bằng lại chưa có”.

Theo KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch và phát triển đô thị Việt Nam, nhiều kiến trúc phụ đang gây ảnh hưởng tới toàn tuyến phố. Đây là vấn đề mà Hà Nội cần phải xem xét, có thể là xã hội hóa việc này cũng được. Các nhà làm công tác quy hoạch không thể chỉ chú trọng tới việc mở đường mà phải quan tâm tới quy hoạch hai bên đường, quy hoạch cảnh quan như diện tích nhà thế nào, mặt tiền ra sao. Chỉ có những vậy thì Thủ đô mới khang trang.

Cùng quan điểm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, TS. Phạm Sỹ Liêm phân tích: “Đường làm ra không chỉ để đi mà còn làm đường phố đẹp và để đô thị thêm khang trang. Những con đường mới mở có lợi cho cả thành phố nhưng lợi ích của từng hộ dân ở đó lại hoàn toàn khác nhau. Tình trạng các hộ dân chỉ còn 1 - 2m2 đất cũng không bán hay bán với giá rất cao để nhà đằng sau không thể mua được đang diễn ra phổ biến.

“Theo tôi, chúng ta phải quan tâm đến lợi ích của chủ sở hữu của các thửa đất có diện tích dưới 20m2. Chẳng hạn như ô đất đằng trước có diện tích 20m2, ô đằng sau cỡ 200m2, khi hợp khối sẽ thành 220m2 ra mặt đường thì phải định lại giá cả. Trước đây, đất còn nằm trong ngõ chỉ bán được 50 triệu đồng/m2, bây giờ hợp khối ra mặt tiền laij bán được 100 triệu đồng/m2 thì phải trả cho chủ ô đất 20m2 theo đúng giá đó, thậm chí có thể cao hơn một chút để đảm bảo công bằng và hài hòa lợi ích.

Những dự án mới phải tuân thủ nghiêm ngặt phát triển đô thị hai bên đường, mỗi bên 50m đúng như luật định Các chuyên gia đồng tình rằng để giải quyết hiện tượng nhà “siêu mỏng, siêu méo”, các cơ quan quản lý cần phải dành sự quan tâm thực sự tới vấn đề quy hoạch cảnh quan hai bên đường khi tiến hành các dự án mở đường. Thực tế, Hà Nội đã bước đầu thu được thành công khi áp dụng biện pháp này trong dự án thực hiện mở rộng hai bên tuyến phố Lê Trọng Tấn.