Ngân hàng Nhà nước trước mục tiêu lý tưởng

Đó là hoàn tất cơ bản tái cơ cấu các tổ chức tín dụng, giảm mạnh rủi ro hệ thống và tăng cường độ rộng và hiệu quả hoạt động của thị trường tài chính. Giải quyết nhanh và thực chất vấn đề nợ xấu của các tổ chức tín dụng. Hai điểm nội dung này đều đánh vào chi phí và cạnh tranh huy động quá mức vì rủi ro thanh khoản - hai điểm đệm lãi suất cao trong những năm qua.

Nhiệm kỳ lịch sử?

Còn theo góc nhìn của chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu, để thực hiện được mục tiêu lãi suất nói trên, Ngân hàng Nhà nước phải thực hiện được một loạt các yêu cầu, mà nếu xử lý được thì đây sẽ là một nhiệm kỳ lịch sử.

Yêu cầu đầu tiên là phải ổn định được vĩ mô, đặc biệt là phải kiểm soát được lạm phát quanh mức 2% mỗi năm như trên, giá trị của đồng tiền được đảm bảo.

Trong sự ổn định đó, các thị trường cũng phải được giữ ổn định, như vấn đề tỷ giá và thị trường ngoại hối, thị trường vàng, bất động sản, chứng khoán… Những thị trường này còn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của các chính sách, điều hành của bộ ngành khác.

Thứ hai, Ngân hàng Nhà nước phải ổn định được hệ thống tài chính, với trục hoạt động lành mạnh, an toàn bền vững của các tổ chức tín dụng. Yêu cầu này gắn với việc xử lý được triệt để nợ xấu, sở hữu chéo và lợi ích nhóm trong hệ thống.

Thứ ba, chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu tách riêng tái cơ cấu các ngân hàng thương mại thành một yêu cầu trọng tâm, trong đó tập trung xử lý các ngân hàng thương mại yếu kém - điểm mà ông cho là vừa níu kéo chi phí ở nợ xấu cao, vừa tiềm ẩn rủi ro hoạt động và cạnh tranh lãi suất.

“Với người gửi tiền, họ vẫn thấy trong hệ thống tiềm ẩn rủi ro, và điều này cũng một phần phản ánh lên lãi suất”, ông Hiếu nói, cũng như nêu quan điểm cần xử lý triệt để những rủi ro đó.

Đó là cho phá sản những ngân hàng yếu kém mà không thể khắc phục được, chứ không tiếp tục dùng biện pháp mua lại bắt buộc với giá 0 đồng. Mà để cho phá sản, chuyên gia trên nhấn mạnh ở cơ chế của bảo hiểm tiền gửi.

“Hạn chế hiện nay là vai trò và nguồn lực mờ nhạt của Bảo hiểm Tiền gửi tại Việt Nam. Theo tôi, Quốc hội nên xem xét làm sao có một nguồn vốn xứng đáng cho tổ chức này, hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi cũng phải được nâng lên khoảng 200 triệu đồng thay vì chỉ 50 triệu đồng. Nó phải có vai trò thực sự, tham gia thực sự vào tái cơ cấu ngân hàng, tham gia giám sát hệ thống. Như trước đây tôi làm ngân hàng ở Mỹ, sợ nhất là cơ quan bảo hiểm tiền gửi vào kiểm tra hoạt động. Như thế để tăng cường sự tuân thủ, để giám sát an toàn hơn nữa”, ông Hiếu nêu quan điểm.

Mặt khác, khi có hạn mức chi trả bảo hiểm cao hơn, người dân cũng yên tâm hơn khi gửi tiền vào ngân hàng.

Gắn với mục tiêu trên, nếu lãi suất cho vay bình quân về 5%/năm, lãi suất huy động đầu vào sẽ chỉ còn 2-3%/năm, câu hỏi là người dân có mặn mà với kênh gửi tiền vào ngân hàng hay không.

Theo chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu, nếu lạm phát được kiểm soát ở mức thấp khoảng 2% mỗi năm, giá trị VND được đảm bảo, an toàn hệ thống ngân hàng được củng cố, các bất cập được xử lý để tạo niềm tin, thì người dân vẫn gửi tiền ở ngân hàng.