Bỏ trần lãi suất huy động, có sợ ngân hàng "đi đêm" lãi suất?

Mới đây, Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia đã họp Phiên thường kỳ quý III/2016 dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ, Chủ tịch Hội đồng. Tại phiên họp Phó thủ tướng Vương Đình Huệ đã lưu ý các Bộ, ngành nghiên cứu dỡ bỏ trần lãi suất huy động 6 tháng.

Lần điều chỉnh trần lãi suất huy động gần đây nhất diễn ra cách đây 2 năm. Vào cuối tháng 10/2014, NHNN công bố giảm mức lãi suất tiền gửi tối đa bằng tiền đồng của các tổ chức, cá nhân tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài từ 6%/năm xuống 5,5%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng.

Lãi suất tiền gửi cho các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên không bị giới hạn bởi trần lãi suất mà do TCTD và khách hàng tự thỏa thuận.

Kiến nghị dỡ bỏ trần lãi suất huy động cũng từng được nhiều lần đề cập trước đây. Hồi đầu năm nay, trước câu hỏi về khả năng dỡ bỏ trần lãi suất huy động của chúng tôi, một lãnh đạo NHNN cho biết sau thời gian dài áp dụng chính sách “trần lãi suất” từ năm 2010, NHNN thấy các nhà băng đã chấp hành tốt quy định, trong đó những ngân hàng thương mại có uy tín cao, thanh khoản tốt, nguồn vốn dồi dào, đã ấn định mức lãi suất thấp so với trần.

Từ đó, NHNN đã từng bước dỡ bỏ quy định trần lãi suất: Từ tháng 6/2012, bỏ quy định trần lãi suất huy động đối với kỳ hạn từ 12 tháng trở lên và từ tháng 6/2013 đến nay chỉ áp dụng trần đối với tiền gửi có kỳ hạn dưới 6 tháng, hiện là 5,5%.

Vị này cho biết giữ mức trần này nhằm định hướng kỳ vọng lạm phát và xem như một “barrie” để các ngân hàng có lợi thế quy mô, cạnh tranh huy động thấp hơn, còn ngân hàng nhỏ hơn có thể huy động gần trần cho phép mà vẫn đảm bảo sự linh hoạt và phản ánh đúng quan hệ cung cầu trên thị trường. Ngân hàng không còn động lực để "đi đêm" lãi suất.

Nay, một lần nữa vấn đề bỏ trần lãi suất huy động được Phó Thủ tướng đề nghị NHNN lưu ý.

Trao đổi với chúng tôi, TS Cấn Văn Lực, chuyên gia tài chính ngân hàng cho biết, hiện nay các ngân hàng cũng không còn hiện tượng cạnh tranh vô lối về lãi suất, thanh khoản hệ thống dồi dào, tỷ lệ LDR (cho vay trên huy động) hiện nay trên 80%, cao hơn mọi năm. Như vậy, trần lãi suất gần như không còn cần thiết.

Thực tế, trần lãi suất tạo áp lực về cân đối vốn lên các ngân hàng nhỏ trong khi lại không có nhiều ý nghĩa với các ngân hàng lớn dư thừa thanh khoản.

"Ngoài ra, chúng ta cũng cần giảm bớt các biện pháp hành chính trong điều hành kinh tế vĩ mô nói chung và tài chính tiền tệ nói riêng. Trần lãi suất được áp dụng cách đây nhiều năm, và đây là thời điểm thuận lợi để NHNN có thể bỏ trần lãi suất huy động", vị chuyên gia chia sẻ.

Đồng tình việc dở bỏ trần lãi suất, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng nếu dỡ bỏ trần lãi suất hiện nay cũng không có vấn đề gì.