Vì sao giá dầu thế giới và giá xăng tại Singapore lại giảm sâu đến vậy?

Mặc dù triển vọng nhu cầu trong tương lai sẽ vẫn duy trì ở mức cao, song kinh tế thế giới biến động thường xuyên có thể khiến nhu cầu trong thập kỷ tới tăng hoặc giảm 3%. Và ngày càng thấy rõ hơn nguy cơ kinh tế toàn cầu suy thoái khiến nhu cầu dầu sụt giảm.

Cả người mua và người bán dầu ở thời điểm hiện tại đều đang cố đoán những gì sẽ xảy ra trong thập kỷ tới, tập trung dự đoán cung và cầu dầu trong tương lai. Một sai số nhỏ trong dự đoán về tương lai có thể dẫn tới những biến động lớn trong cán cân cung – cầu ở thời điểm tương lai đó, và điều ấy sẽ thể hiện ở những biến động lớn về giá.

Tác động từ yếu tố cung – cầu đối với giá trên thị trường dầu mỏ thường mạnh mẽ và kéo dài hơn so với các mặt hàng khác. Chẳng hạn với mặt hàng bông, khi giá bông tăng sẽ dẫn tới trồng bông tăng, và nguồn cung bông sẽ tăng khoảng 1 năm sau đó. Nhưng giá bông cao sẽ cản trở việc tiêu thụ bông vì các nhà sản xuất sẽ chuyển sang sử dụng sợi tổng hợp để kiểm soát giá thành, do đó cung và cầu bông sẽ có sự điều chỉnh trở lại một cách nhanh chóng.

Còn đối với dầu mỏ, nguồn cung tăng có nghĩa là lượng sử dụng từ kho dự trữ sẽ rất ít, mà hoạt động thăm dò mạnh trong thời gian qua sẽ dẫn tới nguồn cung tăng kéo dài trong cả thập kỷ tới. Trong khi đó về nhu cầu, giá tăng sẽ dẫn tới việc người tiêu dùng giảm bớt sử dụng xăng trong chạy xe ô tô, nhưng điều đó diễn ra chậm. Giá xăng cao có thể dẫn tới việc người tiêu dùng chuyển hướng từ sử dụng xe bán tải cũng như các loại xe phân khối lớn sang những xe nhỏ hơn, và điều đó cũng sẽ diễn ra rất chậm, có thể phải mất hàng thập kỷ. Sử dụng năng lượng trong các nhà máy điện, chạy tàu hay xe tải lớn cũng sẽ không dễ dàng có thể thay đổi nhanh chóng.

Tóm lại, thị trường dầu mỏ thường chịu tác động chậm hơn từ các biến đổi cung – cầu. Do đó, chỉ khi giá dầu tăng hoặc giảm rất mạnh mới có thể làm thay đổi sự mất cân bằng trong cán cân cung – cầu ngắn hạn. Đó là lý do giải thích tại sao giá dầu luôn dao động.

Tại Việt Nam, biên độ dao động giá xăng dầu từ tháng 5/2018 tới nay vào khoảng 1.500 đồng/lít, thấp hơn nhiều so với mức độ dao động giá xăng dầu thế giới. Trong đó thời điểm giá cao nhất rơi vào nửa đầu tháng 10/2018 (trùng thời điểm giá dầu WTI và Brent cao đỉnh điểm của năm nay) nhưng chậm hơn khoảng 1 tháng so với thị trường Singapore. Hiện tại, giá cơ sở mặt hàng xăng dầu do liên Bộ Tài chính và Công Thương đưa ra, các mặt hàng xăng E5 RON92 và Ron95-III tương đương mức giá đầu tháng 5/2018, nhưng giá diezen, dầu hỏa và dầu madút đều vẫn cao hơn trên 1.000 đồng/lít so với cách đây 6 tháng. Tổng thể, giá xăng dầu Việt Nam giảm chậm hơn rất nhiều so với giá quốc tế.

Chắc chắn trong tương lai, dự báo về giá dầu của các nhà kinh doanh sẽ vẫn mang tính chu kỳ, hết tăng rồi đến giảm, và đó sẽ là yếu tố chính quyết định giá mặt hàng dầu. Nhưng vào lúc này, các nhà phân tích đang tỏ ra bi quan, có thể bởi những căng thẳng thương mại, biến động chính trị ở châu Âu và Mỹ cũng như sự thiếu chắc chắn về Trung Quốc. Trong vài tháng tới, giá dầu dự báo sẽ còn tiếp tục biến động mạnh.