Việt Nam nên sẵn sàng với 'tương lai' của TPP

Người ta đều đánh giá TPP là một thoả thuận thương mại tự do thế hệ mới với tiêu chuẩn cao, và nó thực sự sẽ tạo ra một không gian rất rộng lớn về thương mại, trong đó là 40% GDP thế giới và 30% thương mại thế giới. TPP lại nối hai khu vực phát triển rất năng động ở hai bờ Thái Bình Dương là phía Bắc Mỹ và Đông Á. Mỗi quốc gia đều thấy lợi ích của mình khi TPP được hoàn tất hồi tháng 10/2015 ở Atlanta (Mỹ) và được ký tháng 02/2016 ở New Zealand.

Ai cũng có lợi ích, Mỹ cũng có lợi ích, nhưng cái chính ở đây là lợi ích kinh tế đan xen với lợi ích chiến lược, nó kết nối được là những nền kinh tế lớn đã phát triển với những nền kinh tế phát triển chậm hơn và nhỏ hơn. Tạo ra những luật chơi mới mà có thể hỗ trợ được thương mại, lợi ích kinh tế của từng thành viên, dù nước đó là nước mạnh hay nước nhỏ.

Thêm nữa, Mỹ có lợi ích chiến lược và lợi ích kinh tế với TPP, cái này rất rõ. Với kinh tế, khi 18.000 dòng thuế được giảm sẽ tạo cho Mỹ một thị trường lớn và những mặt mạnh của Mỹ sẽ được phát huy tại đây. Về chiến lược, nó sẽ gắn kết Mỹ, khu vực Bắc Mỹ với Đông Á, tạo ra khuôn khổ hợp tác thương mại với tiêu chuẩn cao. Và có thể là một trào lưu, định hướng cho những thế hệ Hiệp định thương mại tự do (FTA) mới - điều này rất quan trọng với lợi ích chiến lược của Mỹ.

Chưa hết, vì đây là thoả thuận đa phương liên quan đến nhiều nước có nhiều trình độ khác nhau, cho nên lợi ích luôn đan xen với thách thức. Đối với những nước nhỏ hơn, như Việt Nam chẳng hạn, thách thức rất lớn và trực tiếp. Nếu vượt qua được thách thức thì có thể thu hút được thuận lợi cả về kinh tế và chiến lược. Tiếp cận thị trường, một không gian thương mại kinh tế phát triển năng động và rộng lớn, mà lại giảm thuế cho nên các mặt hàng của Việt Nam vào thị trường lớn kể cả Mỹ, Nhật, Úc hay Mexico sẽ có vị thế cạnh tranh so với mặt hàng của các nước khác trên cùng phân khúc. Chẳng hạn dệt may, có nhiều nước tham gia sản xuất sản phẩm dệt may như Trung Quốc, Sri Lanka, Bangladesh, nhưng với không gian TPP thì chắc chắn hàng dệt may của Việt Nam vào thị trường Mỹ sẽ có sức cạnh tranh lớn hơn nhiều.

Cách đối ứng, chuẩn bị cho TPP của Việt Nam, theo cách nhìn của ông, đang ở mức nào?

Khi tham gia TPP có rất nhiều thách thức, mà thách thức này có rất nhiều mục tiêu song trùng với mục tiêu đổi mới, mục tiêu tái cơ cấu và mục tiêu xây dựng Chính phủ kiến tạo của Việt Nam, chẳng hạn như minh bạch hơn, làm cho kinh tế vĩ mô ổn định hơn, hay làm cho môi trường kinh doanh và đầu tư của khu vực nhà nước, khu vực tư nhân, và khu vực đầu tư nước ngoài thành một mặt bằng mà các thành phần kinh tế có thể cạnh tranh cùng nhau thì đó cũng là chủ trương của Việt Nam. Trong TPP cũng có quy đinh đó. Do vậy dù có hay không có TPP, Việt Nam vẫn phải đổi mới theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước nhằm giúp nền kinh tế và thị trường Việt Nam có sức hấp dẫn đối với các doanh nghiệp đầu tư mới.

Chúng tôi cho rằng, ngay cả trước khi có TPP thì người ta đã háo hức vào Việt Nam để đầu tư và tìm kiếm cơ hội làm ăn, vậy chúng tôi muốn nói ở đây là mỗi mỗi một quốc gia đều thấy không gian TPP có lợi ích về kinh tế và chiến lược, nhưng trong mỗi một lĩnh vực và vấn đề thì lợi ích đan xen với thách thức, điều đó đồi hỏi quyết định rất quan trọng ở trong nước, và đối với tất cả những nước khác thành viên TPP. Do vậy, Việt Nam nên có sự chủ động chuẩn bị từ sớm, phù hợp với chủ trương đổi mới và hội nhập, đón cơ hội về kinh doanh, đầu tư ngay từ trước khi TPP đi vào hiệu lực.