Ngân hàng, doanh nghiệp tranh cãi vì chứng thư bảo lãnh

Doanh nghiệp "tố" ngân hàng chối trách nhiệm cả năm trời trong khi nhà băng lập luận chưa đủ cơ sở nên cần xác minh thêm. Nhiều chuyên gia cảnh báo sẽ còn nhiều tranh cãi kiểu này khi kinh tế ngày một khó khăn.

Khả năng thanh toán của nhiều doanh nghiệp trở nên suy kiệt khi kinh tế đi xuống. Đây cũng là lúc nổ ra nhiều tranh chấp, kiện tụng giữa các ngân hàng và chính những khách hàng của họ.

Năm 2012, Công ty cổ phần Trường Phú đồng ý bán hàng cho Công ty Công nghiệp Thiên Phú với điều kiện có chứng thư bảo lãnh của Ngân hàng Quân đội Chi nhánh Hoàn Kiếm. Đến khi Thiên Phú (bên mua hàng) không thể thanh toán, Trường Phú (bên bán hàng) đã yêu cầu Ngân hàng Quân đội (MB) thực hiện nghĩa vụ theo chứng thư bảo lãnh nhưng không được chấp nhận. Giá trị thanh toán tối đa cho 2 chứng thư này trong mọi trường hợp là 26 tỷ đồng. "Chúng tôi trình đầy đủ các giấy tờ liên quan từ một năm nay và đã được MB đối chiếu với bản gốc và xác thực nhưng vẫn chưa được thanh toán", đại diện Trường Phú cho hay.

Ngày càng nhiều tranh chấp liên quan đến việc từ chối chứng thư bảo lãnh thanh toán giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Ảnh: Hoàng Hà.

Hợp đồng kinh tế giữa hai bên cho biết, hàng hóa mua bán là dây đồng kích cỡ 2,6 mm. Tuy nhiên, sau đó các bên có ký Phụ lục hợp đồng với nội dung bên mua (Thiên Phú) phải thanh toán chi phí gia công phát sinh nếu bên bán (Trường Phú) giao dây đồng có các kích cỡ khác thay vì 2,6 mm. Chứng thư bảo lãnh do MB phát hành cũng nêu rõ bảo lãnh thanh toán cho cả hợp đồng và các phụ lục trên.

Tuy nhiên, phản ánh với VnExpress.net, ông Lê Thanh Sơn - Tổng giám đốc Công ty Trường Phú - cho biết, lý do MB đưa ra là các bên đã giao hàng không đúng kích cỡ 2,6 mm như trong hợp đồng đã ký và thư bảo lãnh đã phát hành. "Trong một năm trời, họ đều trả lời là đang xác minh lại với bên Thiên Phú. Đến ngân hàng cũng làm vậy thì chúng tôi không biết tin tưởng vào ai", ông Sơn cho biết.

Trong khi đó, Đại diện Ngân hàng MB khẳng định không chối bỏ trách nhiệm thanh toán bảo lãnh nhưng hiện "chưa đủ cơ sở hợp pháp" để thanh toán. Trong công văn gửi báo chí, Phó tổng giám đốc Phạm Thị Trung Hà cho rằng phía bên mua hàng (Thiên Phú) đã đề nghị kiểm tra các chứng từ nhập hàng của Trường Phú nhưng đến nay họ vẫn chưa chắc chắn chủng loại hàng hóa giao nhận đúng theo hợp đồng kinh tế đã ký hay chưa. Ngoài ra, MB cũng cho biết đã nhiều lần yêu cầu Trường Phú bổ sung xác nhận của Thiên Phú về hàng hóa thỏa thuận là 2,6 mm để MB xem xét.

"Do đó, MB nhận thấy chưa có sự thống nhất giữa hai bên về việc thực hiện hợp đồng", bà Hà cho hay. Thông tin từ MB cũng nói đã nhiều lần bố trí họp ba bên nhưng đều bất thành do thiếu sự tham gia của Thiên Phú.

Bình luận về sự việc này, Luật sư Vũ Tiến Vinh, Giám đốc Công ty luật Bảo An, Đoàn luật sư Hà Nội cho rằng việc ngân hàng lấy cớ chủng loại hàng hóa được giao không phải dây đồng 2,6 mm để từ chối hoặc chậm thanh toán là không hợp lý. Theo ông, chứng thư đã ghi rõ bảo lãnh nghĩa vụ thanh toán cho Hợp đồng và các Phụ lục chứ không chỉ riêng Hợp đồng.

"Xét về lý, MB chỉ được từ chối thanh toán nếu bên mua không xuất trình Phụ lục khi xin cấp thư bảo lãnh hoặc trường hợp sau khi có thư bảo lãnh các bên mới ký phụ lục và các điều khoản cơ bản của hợp đồng đã bị thay đổi mà ngân hàng không biết khi cấp thư bảo lãnh. Tuy nhiên cả hai trường hợp này đều không xảy ra", ông Vinh cho hay.

Theo ông, lý do mà ngân hàng đưa ra để từ chối thanh toán cho bên bán là không đủ cơ sở pháp lý. "Tuy nhiên, để phân định đúng, sai thì một trong các bên có quyền chuyển vụ việc đến tòa án có thẩm quyền để được giải quyết theo luật định", ông Vinh nói.

Về phần mình, MB nêu, đây là bảo lãnh thanh toán có điều kiện, việc thực hiện nghĩa vụ phải căn cứ trên các điều khoản quy định trong hợp đồng. Do đó, ngân hàng đã gửi vụ việc đến Cơ quan Điều tra Hình sự Bộ Quốc Phòng để xem xét. Tương tự, phía doanh nghiệp cũng không đồng tình với những giải thích của ngân hàng và khẳng định sẽ kiện tới cùng.

Phía luật sư cũng nói thêm, thư bảo lãnh có điều kiện sẽ phải ghi rõ các điều kiện để phát sinh nghĩa vụ bảo lãnh. Tuy nhiên trong 2 thư bảo lãnh mà ngân hàng cấp đều không đưa ra bất kỳ một điều kiện nào về điều kiện thanh toán liên quan đến kích cỡ hàng hóa.

Theo nhiều chuyên gia, việc các ngân hàng cẩn trọng trước khi thanh toán chứng thư bảo lãnh là dễ hiểu và hợp lý. "Tuy nhiên, cũng không loại trừ các nhà băng tìm cách tránh né trong bối cảnh kinh tế khó khăn", một chuyên gia cho biết.

Đây không phải là lần đầu các ngân hàng từ chối thanh toán chứng thư bảo lãnh cho doanh nghiệp, vì nhiều lý do khác nhau. Trước đó, SeaBank và Vinaconex Viettel cũng từng tranh cãi xung quanh chứng thư bảo lãnh phát hành cho Vina Megastar. Lý do được SeaBank đưa ra là người ký phát hành thư bảo lãnh "không đúng thẩm quyền". Trong thời gian qua cũng nhiều vụ doanh nghiệp phải đến trụ sở ngân hàng biểu tình để đòi thanh toán chứng thư bảo lãnh nhưng không thành công.

Theo Thanh Thanh Lan - VnExpress