Dự trữ ngoại hối tăng là “gánh nặng” cho NHNN?

Nguyên Thống đốc Nguyễn Văn Bình trước đây khi trả lời chất vấn Quốc hội đã cho biết từ tháng 6.2014 NHNN chủ động điều chỉnh 1% tỉ giá, sau chưa đến 10 ngày thị trường đã điều chỉnh theo mặt bằng tỉ giá mới nhưng theo hướng nằm sâu dưới đáy của mức tỉ giá đó, thậm chí thấp hơn cả mức tỉ giá trần của tỉ giá cũ, buộc NHNN phải thiết lập mức mua của NHNN là 21.200 đồng/USD, cao hơn tỉ giá bình quân để không làm tỉ giá rớt sâu xuống, nhằm hỗ trợ cho xuất khẩu. Suốt hai năm qua, trừ một số thời điểm còn phần lớn thời gian là NHNN phải mua ngoại tệ để tỉ giá không giảm sâu quá mức giá mục tiêu mà NHNN muốn giữ.

Liên tục phải hút tiền VND về

Xét bối cảnh bội chi của Việt Nam thì tiền mua ngoại tệ dự trữ khó có thể từ nguồn kết dư ngân sách, có lẽ phải bằng nguồn vốn phát hành. Đây thực sự là “gánh nặng” của NHNN khi phải điều hành chính sách tiền tệ trong mối quan hệ lạm phát-tỉ giá (phải đảm bảo duy trì lạm phát thấp và vẫn tỉ giá ổn định mà vẫn hỗ trợ được cho XK) phục vụ việc phát triển kinh tế.

DTNH tăng cao kỷ lục, lượng ngoại tệ mua nhiều đồng nghĩa với một lượng lớn nội tệ được bơm vào nền kinh tế, tiềm ẩn rủi ro tái lạm phát cao. Năm 2007, khi NHNN mua 7 tỉ USD bổ sung cho DTNH nhưng không hút tiền đồng về tương ứng khiến năm 2008 lạm phát lên đến 23%.

Mặc dù những năm qua, NHNN luôn chú ý đến các giải pháp hút tiền về qua kênh nghiệp vụ thị trường mở để trung hòa lượng tiền đồng và điều hòa thanh khoản cho hệ thống, nhưng nếu NHNN cứ mua vào ngoại tệ mãi bằng nguồn phát hành thì việc rút tiền đồng từ lưu thông cũng sẽ ngày càng trở nên khó khăn hơn. đặc biệt trong những tháng còn lại của năm 2016 khi xuất khẩu hàng hóa gia tăng để đáp ứng nhu cầu lễ tết; nguồn vốn FDI, ODA, kiều hối vẫn đang đổ mạnh vào trong nước... thì việc giữ tỉ giá ở mức tỉ giá mục tiêu mà không làm tăng cung tiền thái quá trong lưu thông không đơn giản chút nào.

Tiền trong lưu thông hiện vẫn nhiều, NHNN phải đẩy mạnh hoạt động phát hành tín phiếu ngắn hạn để hút bớt tiền về. Theo Bản tin trái phiếu tuần số 38 (từ 26.9 đến 30.9.2016) của Công ty Chứng khoán Bảo Việt, tuần qua NHNN hút ròng 13.231 tỉ đồng qua kênh tín phiếu, lãi suất của tín phiếu kỳ hạn 14 ngày vẫn xoay quanh mức rất thấp 0,5%/năm; trong khi lãi suất liên ngân hàng tiếp tục xu hướng giảm nhẹ ở cả ba kỳ hạn cho thấy thanh khoản của hệ thống đang dư thừa.... Những vấn đề trên là mặt không bình thường của việc tăng DTNH lên mức kỷ lục hiện nay của Việt Nam.