Xuất khẩu ế mới được... ăn ngon

Thủy sản Việt Nam ngon có tiếng trên thế giới với kim ngạch xuất khẩu đứng ở tốp đầu nhưng người tiêu dùng trong nước muốn ăn hàng ngon không phải dễ. Muốn ăn thủy sản ngon, người tiêu dùng phải về tận nơi sản xuất để mua hoặc phải trả nhiều tiền để tới nhà hàng cao cấp là thực trạng của thị trường tiêu thụ thủy sản nội địa. Điều này “đẩy” nhiều loại thủy sản ngoại dần trở nên quen thuộc với người tiêu dùng hơn.

Giá trong nước cao hơn xuất khẩu

Do xuất khẩu tôm mấy tháng đầu năm gặp khó nên người tiêu dùng trong nước mới được “hưởng”. Tại TP HCM, tôm sống nhảy lách tách được bán ở cả chợ cóc, vỉa hè và người bán không cần phải sắm bộ sục ôxy vì giá khá mềm, chỉ từ 110.000 -150.000 đồng/kg (tùy kích cỡ). Tôm vớt lên bán không kịp, ngộp chết thì người bán giảm giá để “chạy” hàng.

Hội chợ Thủy sản Vietfish 2015 diễn ra tại TP HCM trong tuần qua, những gian hàng có tổ chức bán lẻ đều rất đông khách. Những loại được khách chọn mua nhiều chủ yếu là mực một nắng, tôm khô, cá tẩm, mực tẩm, mực đông lạnh, cá thu, cá trích...

Theo ông Vũ Khang, kinh doanh thủy sản tại chợ đầu mối Bình Điền (quận 8), hàng ngon phần lớn được xuất khẩu. “Phần tiêu thụ nội địa thì những gì ngon nhất được ưu tiên cung cấp cho nhà hàng với giá cao không kém xuất khẩu nên người tiêu dùng có tiền muốn mua hàng ngon cũng không dễ. Chỉ khi vào mùa hoặc xuất khẩu gặp khó thì may ra người trong nước mới có thủy sản ngon để ăn” - ông Khang nói.

Ở vai trò nhà bán lẻ, bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op, nhận xét kênh tiêu thụ nội địa chưa được các doanh nghiệp (DN) chế biến thủy sản quan tâm nhiều, chỉ khi khủng hoảng tài chính toàn cầu và suy giảm kinh tế xảy ra, thị trường xuất khẩu thu hẹp, hàng rào kỹ thuật ngày càng nhiều thì các DN mới chú ý tới “sân nhà”. “Chất lượng sản phẩm tiêu thụ nội địa chưa được nâng cao, đa phần là chất lượng đứng hàng thứ sau tiêu chuẩn xuất khẩu trong khi người tiêu dùng vẫn có nhu cầu ăn ngon, cụ thể là các mặt hàng thủy sản nhập khẩu giá trị cao vẫn bán chạy như cá hồi, cá trứng, cá saba...” - bà Thủy thẳng thắn.

Một nghịch lý được lãnh đạo Cục Chế biến Nông lâm thủy sản và Nghề muối (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) nêu ra là hiện sản phẩm thủy sản bán cho người tiêu dùng trong nước có giá cao hơn xuất khẩu. Đơn cử, giá cá tra phi lê đông lạnh xuất khẩu hiện chỉ 56.000-60.000 đồng/kg nhưng bán lẻ tại Hà Nội là 90.000 đồng/kg; cá tra cắt khúc đông lạnh cũng đã là 70.000-80.000 đồng/kg...

Gặp khó ở sân nhà

Theo ông Võ Thành Đô, Cục phó Cục Chế biến Nông lâm thủy sản và Nghề muối, giá trị thủy sản tiêu thụ nội địa năm 2014 đạt hơn 13.146 tỉ đồng, năm 2015 ước đạt 15.000 tỉ đồng với 4.000 cơ sở chế biến, tuy nhiên, phần lớn là ở quy mô hộ gia đình, chỉ có 140 DN.