Đã nhiều năm nay, ông Don Anderson ở bang Seattle, Mỹ đã uống cùng một loại thuốc để điều trị cho chứng bệnh yếu cơ và nhiều khi gây co giật.
Ông cho biết: “Nó giống như kiểu bạn phải đeo một tảng đá nặng lên lưng và buộc phải đứng lên mỗi ngày. Hoặc nó cũng giống như bạn đi một đôi giầy làm bằng chì suốt ngày suốt đêm.”
Loại thuốc mà ông Anderson uống suốt nhiều năm qua được chính phủ Mỹ chính thức chấp nhận cho lưu hành vào năm 1958 và lưu hành dưới cái tên Daranide. Giá của nó suốt nhiều năm qua thấp đến nỗi ông cũng không thể nhớ nó bao nhiêu tiền.
Thế nhưng những năm gần đây, giá loại thuốc này tăng chóng mặt. Ban đầu vào năm 2000, giá niêm yết là 50USD cho một lọ 100 viên và đến năm 2015, giá đã là 13.650USD cho một lọ. Sau đó giá lại lên tiếp 15.001USD/lọ cho đến khi công ty Strongbridge Biopharma mua được bản quyền sản xuất loại thuốc này và lưu hành trở lại từ mùa xuân năm nay.
Việc giá thuốc Daranide hay nay được biết đến với cái tên Keveyis cho thấy các công ty dược phẩm Mỹ có nhiều đặc quyền đặc lợi như thế nào trong việc định giá thuốc, ngành kinh doanh các thuốc dành cho bệnh hiếm gặp đã trở nên vô cùng phát đạt.
Nó cũng cho thấy chính sách hỗ trợ các công ty phát triển nghiên cứu và sản xuất thuốc cho bệnh hiếm gặp đã gây ra nhiều hậu quả không mong muốn như thế nào.
Hơn nửa thế kỷ trước, Daranide đã được chính thức đưa vào lưu hành để phục vụ cho bệnh nhân mắc bệnh tăng nhãn áp. Một số bệnh nhân với các triệu chứng thần kinh cơ hiếm gặp và co giật đã sử dụng nó để điều trị bệnh cho mình. Ở thời điểm năm 2001, giá của nó được niêm yết ở mức 50USD/lọ 100 viên, với phần đông người Mỹ, họ không cần phải suy nghĩ đắn đo gì khi mua nó.
Đầu thập niên 2000, Merck ngừng bán Daranide. Những bệnh nhân quen dùng loại thuốc này khó tìm được lựa chọn thay thế từ các công ty dược phẩm khác ở Mỹ, cuối cùng, họ sử dụng thuốc nhập khẩu từ châu Âu hoặc Hàn Quốc, chi phí điều trị bệnh mỗi tháng rơi vào 200 đến 300USD.
Năm 2008, công ty Taro Pharmaceutical Industries, mua lại Daranide từ Merck. Họ muốn cung cấp thuốc Daranide đến người bệnh với giá phải chăng. Con trai của nhà sáng lập công ty cũng phải chịu đựng chứng bệnh tê liệt định kỳ, chính vì vậy họ muốn mua lại Daranide để giúp cho chính cộng đồng người bệnh này.
Tuy nhiên, sau này Taro lại mất quyền kiểm soát Daranide vào tay công ty Sun Pharmaceutical Industries năm 2010. Khi loại thuốc này được chứng nhận vào năm 2015 là loại chuyên dùng để chữa tê liệt định kỳ, tên của nó được đổi thành Keveyis và có giá mới 13.650USD cho lọ 100 viên.
Dù rõ ràng Keveyis là loại thuốc đã tồn tại hàng chục năm thế nhưng khi mà cơ quan quản lý liên bang chấp thuận cho nó lưu hành với chức năng chữa tê liệt định kỳ, nó cho thấy những nỗ lực tiếp thị độc quyền thành công đến như thế nào.
Vào năm 2016, khi truyền thông Mỹ không ngừng lên tiếng về tình trạng giá thuốc tăng quá cao, Sun Pharmaceutical cho biết hãng sẽ phát không thuốc đó bởi hãng không bán được nhiều và tiền thu về không đủ chi phí đầu tư và tiếp thị.
Tuy nhiên đến cuối năm 2016, Sun bán Keveyis cho một công ty khác có tên Strongbridge Biopharma với giá 8,5 triệu USD. Đến tháng 8/2017, Strongbridge Biopharma bán thuốc Keveyis ra thị trường với giá 15.001USD/lọ 100 viên, cao hơn rất nhiều so với mức giá 13.650USD/lọ 100 viên trước đó.
Khi thuyết trình với nhà đầu tư vào công ty về loại thuốc này, Strongbridge Biopharma ước tính chi phí mỗi người bệnh ở Mỹ phải bỏ ra hàng năm để điều trị bệnh sẽ rơi vào khoảng từ 109.500USD cho đến 219.000USD, tùy thuộc vào liều nhiều hay ít. Công ty cho biết bảo hiểm sẽ chi trả phần lớn chi phí thuốc này.
Tháng 11/2017, công ty công bố đã thu được 2,5 triệu USD tiền bán thuốc trong quý vừa qua, mức tăng trưởng doanh thu đến 67% so với quý trước đó. Công ty cho biết sẽ tiếp tục tăng cường bán hàng.
Tuy nhiên khi bị truyền thông chất vấn về việc tại sao lại bán thuốc với giá quá cao, công ty từ chối trả lời và chỉ tuyên bố rằng thuốc mà công ty đang bán có lợi cho khoảng 5.000 người bệnh ở Mỹ.
Sun Pharmaceutical giờ đây vẫn đang tiếp tục mở nhiều sự kiện miễn phí với tuyên bố giúp người Mỹ tìm ra bệnh của mình, thực chất đó là cách để họ kiếm thêm khách hàng mới. Và theo cách đó, họ đang tìm ra cách để kiếm thêm nhiều tiền hơn nữa từ những khoản đầu tư rất ít ỏi ban đầu họ bỏ ra.
